Tumango si Paolo.
“Ikaw?”
“Pangatlo.”
“Kabado ka pa rin?”
“Mas kabado.”
Napatingin si Paolo.
“Bakit?”
Ngumiti ang lalaki.
“Kasi alam ko na.”
Hindi nakatulong.
Maya maya, may nurse na lumabas.
“Mr. Reyes?”
Halos tumalon si Paolo.
“Sir, okay po si Ma’am. Ihahanda na po.”
“Baby?”
“Okay po ang heartbeat.”
Nakahinga siya.
Pagkaraan pa ng ilang oras, dumating ang tunog na matagal nilang hinintay.
Isang iyak.
Maliit.
Matinis.
Galit na galit sa mundo.
Parang reklamo agad sa unang segundo ng buhay.
Nanigas si Paolo.
May kung anong bumara sa lalamunan niya.
At nang ipakita sa kanya ang sanggol, hindi niya agad nahawakan.
“Sir?”
“Pwede po?”
“Opo.”
“Sigurado?”
Napangiti ang nurse.
“Anak ninyo po.”
Dahan dahan niyang kinuha ang maliit na katawan.
Napakagaan.
Napakaliit.
At sobrang totoong tao.
May ilong.
May bibig.
May maliliit na daliri.
At buhok na nakadikit sa ulo.
“Lalaki,” sabi ng nurse.
Napatawa si Paolo habang umiiyak.
“Hello.”
Iyon lang ang nasabi niya.
Hello.
Ang dami niyang inensayo.
May speech pa siyang naiisip noong mga nakaraang buwan.
Wala.
Nang nandiyan na ang anak niya, hello lang.
Pagkatapos ay naalala niya si Angela.
“Asawa ko?”
“Okay po siya.”
Nang makita niya ito, maputla si Angela at halatang ubos ang lakas.
Pero gising.
At nakatingin sa kanya.
“Kamukha ko?”
Tanong agad.
Napatawa si Paolo.
“Kakapanganak mo lang. Yan una mong tanong?”
“Kamukha ko?”
Tiningnan niya ang baby.
Tiningnan si Angela.
“Medyo.”
“Anong medyo?”
“Parang galit siya. So oo.”
Mahina siyang binatukan ni Angela.
Walang lakas.
Pero tumama.
Makalipas ang ilang sandali, inilapit nila ang sanggol sa kanya.
Hinawakan ni Angela ang pisngi nito gamit ang isang daliri.
At doon siya umiyak.
Hindi hagulgol.
Hindi rin malakas.
Tahimik lang.
Parang may bahagi ng katawan niyang anim na taon nang mahigpit na nakakuyom at ngayon lang bumitaw.
“Hi, anak.”
Lumapit si Paolo.
Tatlo silang magkakadikit.
Walang magandang pose.
Magulo ang buhok ni Angela.
Namamaga ang mata ni Paolo.
Mapula ang baby.
Hindi iyon mukhang larawan sa advertisement.
Mas maganda.
Dahil kanila.
Pinangalanan nila siyang Gabriel.
Hindi dahil may malaking simbolismo.
Hindi dahil may matandang hula.
Gusto lang nila ang pangalan.
At minsan sapat na iyon.
Pagkatapos ng ilang araw, nakauwi silang tatlo.
Pagpasok sa bahay, tumigil si Angela sa pintuan ng silid.
Tumingin siya sa kama.
Parehong kama.
Parehong kumot.
Doon niya itinago ang namamagang paa.
Doon siya umiyak nang mag isa.
Doon siya natakot sabihin ang totoo.
Napansin ni Paolo na nakatitig siya.
“Okay ka lang?”
Tumango si Angela.
Pagkatapos ay umiling.
Pagkatapos ay tumawa.
“Ewan.”
Lumapit si Paolo.
May hawak siyang baby carrier.
“Huwag na nating gamitin yung lumang kumot.”
Napatingin si Angela.
“Bakit?”
“Pangit.”
“Sinungaling.”
“Okay. Ayoko lang.”
Alam niya.
Hindi na kailangan ipaliwanag.
Kinabukasan, nilabhan ni Paolo ang kumot.
Hindi niya itinapon.
Hindi rin nila ginawang simbolo ng trauma na kailangang sunugin o ibaon kung saan.
Kumot lang iyon.
Pagkatapos labhan, isinampay niya sa likod ng bahay.
Tinamaan ng araw.
Natuyo.
At makalipas ang ilang linggo, ginamit nila ulit.
Pero ibang eksena na.
Nakahiga si Angela.
Nasa tabi niya si Gabriel.
Nakaupo si Paolo sa paanan ng kama, hawak ang bote ng gatas.
“Pa.”
“Hmm?”
“Naaalala mo nung inangat mo yung kumot?”
“O.”
“Galit na galit ka.”
“Takot ako.”
“Akala ko iiwan mo ako.”
Napatingin siya rito.
“Ha?”
“Ang dami kong inisip noon.”
“Angela.”
“Hindi logical. Alam ko.”
Tahimik si Paolo sandali.
Pagkatapos ay hinawakan niya ang paa nito.
Wala nang pasa.
Kaunti na lang ang pamamaga.
“Next time, sabihin mo agad.”
“Next time?”
“Kung may problema.”
“Akala ko buntis ulit.”
“Naku, huwag muna.”
Tumawa si Angela.
Nagising si Gabriel.
Umiyak.
Pareho silang natigilan.
“Ikaw.”
“Ikaw.”
“Paolo.”
“Angela.”
Mas lumakas ang iyak.
Sabay silang tumayo.
At pareho silang nagtawanan.
Iyon pala ang magiging buhay nila.
Hindi perpekto.
Hindi yung klase ng masayang wakas na wala nang problema pagkatapos ng huling pahina.
May puyat.
May bayarin.
May follow up checkup si Angela.
May araw na umiiyak si Gabriel nang hindi nila alam kung bakit.
May pagkakataong nag aaway sila kung sino ang huling nagpalit ng diaper.
May pagkakataong nakakatulog si Paolo habang nakaupo.
May pagkakataong umiiyak si Angela sa banyo dahil pagod siya, pagkatapos ay tatawa sa sarili niya dahil nakalimutan niyang may shampoo pa sa buhok.
Pero ligtas sila.
Magkakasama.
At unti unti nilang natutunan ang isang bagay na sana noon pa nila alam.
Hindi pagmamahal ang pagtatago ng sakit para hindi mag alala ang taong mahal mo.
Hindi rin lakas ang pagtitiis nang mag isa.
Minsan ang pinakamahirap sabihin ay hindi “mahal kita.”
Kundi…
“Natataranta ako.”
“Masakit.”
“Hindi ko kaya ngayon.”
“Tulungan mo ako.”
At isang gabi, halos dalawang buwan matapos ipanganak si Gabriel, nagising si Paolo dahil may gumagalaw sa tabi niya.
Binuksan niya ang mata.
Nakita niyang dahan dahang bumabangon si Angela.
Agad siyang napaupo.
“Saan ka pupunta?”
Nagulat si Angela.
“CR.”
“Masakit paa mo?”
“Hindi.”
“Masakit tiyan?”
“Hindi.”
“Ulo?”
“Hindi.”
“Sigurado?”
Tinitigan siya ni Angela nang ilang segundo.
Pagkatapos ay binato siya ng unan.
“Matulog ka nga.”
Tumama sa mukha ni Paolo ang unan.
Napatawa siya.
Lumabas si Angela papuntang banyo.
Mag isa.
Naglalakad.
Walang takot.
Walang kumot na kailangang pagtaguan.
Makalipas ang ilang minuto, bumalik siya sa kama at humiga.
Sa pagitan nila, mahimbing na natutulog si Gabriel.
Maliit ang kama para sa tatlo.
Mainit.
Siksikan.
At may isang paa ng baby na nakapatong pa sa braso ni Paolo.
Tumingin si Angela sa asawa.
“Pa.”
“Ano?”
“Salamat.”
“Para saan?”
“Hindi ko alam.”
Napangiti si Paolo.
“Sige.”
“Yun lang?”
“Ano gusto mo?”
“Speech.”
“Alas tres ng umaga.”
“Kahit maikli.”
Nag isip si Paolo.
Matagal.
Napapikit na si Angela sa paghihintay.
Pagkatapos ay bumulong siya.
“Sa susunod na may itatago ka sa ilalim ng kumot…”
Napadilat si Angela.
“Ano?”
“…sana regalo na lang.”
Napatawa siya nang malakas, sabay takip sa bibig dahil baka magising si Gabriel.
Pero huli na.
Umungol ang baby.
Gumalaw.
At ilang segundo lang…
umiyak.
Napapikit silang dalawa.
“Kasalanan mo,” bulong ni Angela.
“Ikaw yung tumawa.”
“Ikaw yung nagpatawa.”
“Ikaw ang nanay.”
“Ikaw ang tatay.”
Lalong lumakas ang iyak ni Gabriel.
Nagkatinginan sila.
At sa wakas, sabay na ngumiti.
Wala nang kailangang magtago.
Wala nang kailangang magpanggap na hindi natatakot.
Sa maliit nilang bahay sa Quezon City, sa isang ordinaryong madaling araw na puno ng puyat, kalat na lampin, bote ng gatas at kumot na dati nilang kinatatakutan tingnan, may tatlong taong magkakadikit sa iisang kama.
Hindi tahimik.
Hindi maayos.
Hindi perpekto.
Pero buhay.
At para kina Paolo at Angela, higit pa iyon sa anumang ending na minsan nilang ipinagdasal.