Makalipas ang ilang buwan, dumating din ang araw na matagal naming hinihintay.

Bumaba na ng barko si Jake.

Hindi ko alam kung bakit, pero noong araw na iyon, tatlong beses akong nagpalit ng damit.

Una, nag-dress ako.

Tiningnan ko ang sarili ko sa salamin.

Parang pupunta sa binyag.

 

Nagpalit ako.

Nag-jeans at blouse.

Masyadong casual naman.

Nagpalit ulit.

Sa huli, bumalik din ako sa unang dress.

“Jane, kanina ka pa paikot-ikot,” sabi ni Mama habang nakatingin sa akin mula sa pintuan.

“Ma, paano kung hindi niya ako magustuhan?”

“Eh di problema niya.”

“Ma naman!”

Tumawa siya.

Pero hindi ako natawa.

Iba kasi ang videocall sa personal. Sa cellphone, kaya mong pumili ng magandang anggulo. Kaya mong ayusin ang buhok mo bago sagutin ang tawag.

Sa personal?

Walang retake.

Nang marinig ko ang tunog ng sasakyan sa labas, parang may humampas sa dibdib ko.

“Jane! May bisita!”

Hindi na kailangang sabihin ni Papa kung sino.

Alam ko.

Dahan-dahan akong lumabas.

At naroon siya.

Si Jake.

Mas matangkad pala siya kaysa sa inaakala ko. Naka-puting polo, maong, at hawak ang isang simpleng bouquet.

Pero ang unang napansin ko?

Yung dimples.

Parehong-pareho sa screen.

Nang makita niya ako, bigla siyang natahimik.

“Ano?” tanong ko. “Bakit ganyan ka makatingin?”

“Wala.”

“Hindi mo ako nagustuhan?”

Umiling siya agad.

“Hindi. Iniisip ko lang…”

“Ano?”

“Mas maganda ka pala sa personal.”

Napailing ako.

“Bolero.”

“Hindi nga.”

Hindi niya ako agad niyakap.

Iyon ang una kong napansin.

Akala ko dahil nahihiya lang siya dahil nandoon sina Mama at Papa.

Lumapit siya, iniabot ang bulaklak at bahagyang yumuko kay Papa.

“Sir, magandang hapon po.”

Napatingin ako kay Mama.

Ngumiti si Mama sa akin na parang sinasabing, Aba, mukhang seryoso nga.

At seryoso nga si Jake.

Hindi man noong mismong araw na iyon, pero makalipas lamang ang ilang linggo, bumalik siya sa bahay kasama ang pamilya niya.

Nag-usap ang mga magulang namin.

At bago matapos ang gabi, inilabas niya ang maliit na kahon na ilang buwan na pala niyang itinatago.

Hindi engrande.

Walang restaurant.

Walang violin.

Walang photographer na nakatago sa halaman.

Nasa sala lang kami. Naka-shorts pa nga si Papa.

Pero nang lumuhod si Jake sa harapan ko, nanginginig ang kamay niya.

“Jane…”

“Love, bakit nanginginig ka?”

“Kinakabahan ako.”

“Eh ikaw naman may gusto nito!”

Nagtawanan sila.

Pero nang tumingin ulit siya sa akin, seryoso na ang mga mata niya.

“Hindi ako magaling magsalita. Alam mo naman ‘yan. Pero gusto kong ikaw ang makasama ko pag-uwi ko. Ikaw ang gusto kong tawagan kapag nasa gitna ako ng dagat. At ikaw rin ang gusto kong uwian.”

Napakagat ako sa labi.

“Jane, pakakasalan mo ba ako?”

Hindi ko na pinatagal.

“Oo.”

Ilang buwan pagkatapos noon, ikinasal kami.

Simpleng kasal lang.

Masaya.

Magulo.

May batang umiyak habang nagpi-picture.

May tiyahin akong muntik pang madulas sa reception.

At si Jake, dalawang beses yatang natapakan ang laylayan ng gown ko.

Pero masaya ako.

Akala ko iyon na ang simula ng pinakamasayang yugto ng buhay ko.

Hindi ko alam…

doon pala magsisimula ang bagay na hindi ko maintindihan.

Unang gabi namin bilang mag-asawa, sobrang kaba ko.

Hindi naman ako bata.

Alam ko kung ano ang normal na inaasahan ng dalawang bagong kasal.

Pagdating namin sa kwarto, nagtanggal ako ng hikaw habang si Jake naman ay tahimik na nag-aayos ng mga gamit.

“Pagod ka?” tanong ko.

“Oo. Ikaw?”

“Medyo.”

Ngumiti siya.

Lumapit siya sa akin at hinalikan ako sa noo.

“Matulog na tayo.”

Iyon lang.

Hindi ko binigyan ng kahulugan.

Pagod kami.

Halos buong araw kaming nakatayo, nakikipag-picture, nakikipag-usap sa bisita.

Normal lang.

Kinabukasan, ganoon ulit.

Sa sumunod na gabi…

ganoon pa rin.

Yakap.

Halik sa noo.

Minsan halik sa pisngi.

Pero kapag nararamdaman niyang lumalapit ako nang higit pa, parang biglang may pader na tumataas sa pagitan naming dalawa.

Hindi naman siya malamig.

Iyon nga ang mas nakakalito.

Maalaga siya.

Kapag maaga siyang nagigising, may kape na ako pagbangon.

Kapag masakit ang ulo ko, siya pa ang naghahanap ng gamot.

Kapag may gusto akong kainin sa gabi, kahit tinatamad siya, sasamahan niya akong bumili.

Pero pagdating sa pagiging mag-asawa sa mas pribadong paraan…

umiiwas siya.

Isang linggo.

Dalawang linggo.

Tatlo.

Unti-unti, nagsimula akong mag-isip.

May mali ba sa akin?

Hindi ba niya ako gusto?

May iba ba?

O baka…

may tinatago siya?

Isang gabi, hindi ko na napigilan.

Nasa kama kami. Nakatalikod siya sa akin.

“Jake.”

“Hm?”

“May girlfriend ka ba?”

Napalingon siya agad.

“Ano?”

“May iba ka bang babae?”

“Jane, saan nanggaling ‘yan?”

“Eh ano bang gusto mong isipin ko?”

Umupo ako.

“Isang buwan na halos tayong kasal.”

Tumahimik siya.

Doon ako lalo kinabahan.

“Jake.”

“Wala akong ibang babae.”

“Then what?”

Wala siyang sagot.

“Hindi mo ba ako gusto?”

“Hindi gano’n.”

“Pangit ba ako sa personal?”

“Jane…”

“May mali ba sa katawan ko?”

“Wala.”

“Eh ano?!”

Napataas ang boses ko.

Hindi ko sinasadya.

Pero isang buwan kong kinain ang sarili kong tanong.

Isang buwan akong natutulog sa tabi ng lalaking asawa ko pero pakiramdam ko may invisible na linya sa gitna ng kama na bawal kong tawirin.

Bumaba ang tingin niya.

At doon ako nasaktan.

Kasi hindi galit ang mukha niya.

Takot.

Takot na takot siya.

“Love…”

Mahina ang boses niya.

“May kailangan akong sabihin sa ‘yo.”

Biglang nanlamig ang mga kamay ko.

“May anak ka?”

“Wala.”

“May asawa?”

“Wala.”

“Jake, huwag mo akong paglaruan.”

“Hindi kita nilalaro.”

Tumayo siya.

Naglakad papunta sa bintana.

Bumalik.

Umupo.

Tumayo ulit.

Para siyang naghahanap ng tamang lugar kung saan mas madaling sabihin ang isang bagay na matagal niyang itinago.

“Naalala mo noong sinabi ng kakilala ko sa ‘yo na hindi pa ako nagkaroon ng girlfriend?”

“Oo.”

“Totoo ‘yon.”

“Okay…”

“May dahilan.”

Hindi ako nagsalita.

Huminga siya nang malalim.

“Jane, bago tayo nagkakilala… may nangyari sa akin habang nagtatrabaho ako sa barko.”

Napakunot ang noo ko.

“Ano?”

“Naaksidente ako.”

Parang biglang bumagal ang paligid.

Hindi iyon ang inaasahan kong marinig.

“Aksidente?”

Tumango siya.

“Hindi ko sinabi sa ‘yo kasi…”

Napahawak siya sa noo.

“Duwag ako.”

“Jake, anong klaseng aksidente?”

Ilang segundo siyang tahimik.

Pagkatapos ay sinabi niya.

Ilang taon bago kami nagkakilala, nagkaroon ng aksidente habang nagtatrabaho siya. Hindi niya ikinuwento ang detalye nang todo. Ayaw rin niyang balikan lahat.

Pero malubha raw iyon.

Naospital siya.

Nagkaroon ng operasyon.

Gumaling ang katawan niya, nakabalik sa trabaho, nakapagbarko ulit.

Pero may naiwan.

Hindi pisikal na sugat na madaling makita.

Takot.

Matinding takot sa pagiging malapit sa isang tao.

At higit pa roon, may sinabi raw ang doktor noon na maaaring magkaroon siya ng problema pagdating sa pagkakaroon ng anak.

“Maaaring?” tanong ko.

“Oo.”

“Hindi sigurado?”

“Hindi.”

“Bakit hindi ka nagpa-check ulit?”

Hindi siya sumagot.

Alam ko na.

Takot.

“Jake…”

“Akala ko kaya ko.”

Namumula na ang mga mata niya.

“Akala ko kapag nagpakasal tayo, magiging okay na ako. Mahal kita. Gustong-gusto kitang pakasalan. Pero noong wedding night…”

Napahinto siya.

“Bumalik lahat sa isip ko.”

Doon ko unang nakita ang asawa kong umiyak.

Hindi hagulgol.

Hindi dramatic.

Dalawang luha lang na mabilis niyang pinunasan na para bang nahihiya siyang nahuli ko.

“Bakit hindi mo sinabi sa akin bago tayo ikasal?”

Iyon ang tanong na pinakamasakit.

At hindi niya tinakasan.

“Kasi natakot akong iwan mo ako.”

Masakit.

Pero mas masakit ang sumunod.

“Alam kong mali.”

Napatingin siya sa akin.

“May karapatan kang magalit.”

At nagalit ako.

Hindi dahil may pinagdaanan siya.

Hindi dahil maaaring mahirapan kaming magkaroon ng anak.

Kundi dahil hindi niya ako binigyan ng pagkakataong malaman ang totoo bago ako nagdesisyon.

Tumayo ako.

“Uuwi muna ako kina Mama.”

“Jane…”

“Kailangan ko lang mag-isip.”

Hindi niya ako pinigilan.

Iyon ang nakakainis.

Parte sa akin gusto kong pigilan niya ako.

Yakapin.

Sabihing huwag akong umalis.

Pero tumango lang siya.

“Sige.”

Naiinis akong kumuha ng damit.

Nang isasara ko na ang bag, narinig ko siya.

“Jane.”

“Ano?”

“Sorry.”

Hindi ako sumagot.

Umuwi ako sa amin nang gabing iyon.

Syempre, nagulat si Mama.

“Bakit nandito ka?”

“Ma, matutulog lang ako rito.”

“Bakit?”

“Basta.”

Hindi na siya nagtanong.

Pero kinabukasan, habang nagkakape kami, naupo siya sa tapat ko.

“Hindi ako manghihimasok. Pero anak, may isang bagay lang akong sasabihin.”

“Ano?”

“Kung may problema kayong mag-asawa, alamin mo muna kung problema ba iyon na gusto ninyong ayusin… o dahilan na para umalis.”

Simple.

Nakakainis nga dahil simple.

Akala ko bibigyan niya ako ng napakahabang payo.

Hindi.

Tumayo lang siya pagkatapos at naghugas ng tasa.

Tatlong araw akong hindi umuwi.

Hindi rin ako kinulit ni Jake.

Isang message sa umaga.

Kumain ka.

Isa sa gabi.

Good night. Sorry ulit.

Iyon lang.

Sa ikaapat na araw, may message siya.

May appointment ako bukas.

Napaupo ako.

Appointment saan?

Sa doctor. Tama ka. Matagal ko nang tinatakasan.

Matagal akong nakatingin sa screen.

Pagkatapos, nag-type ako.

Anong oras?

Mabilis ang sagot.

10 AM.

Sumama ako.

Hindi para sabihing okay na kami.

Hindi pa.

Pero gusto kong marinig ang totoo.

Sa clinic, mas kinakabahan pa siya kaysa sa akin.

“Love,” bulong niya habang naghihintay kami.

“Huwag mo muna akong i-Love.”

“Sorry.”

Makalipas ang dalawang segundo—

“Jane.”

“Ano?”

“Pwede hawakan kamay mo?”

Napatingin ako sa kaniya.

“Takot ka?”

“Oo.”

Iniabot ko ang kamay ko.

“Sandali lang.”

Hinawakan niya.

Mahigpit.

Doon ko naisip na baka sa buong panahon na akala ko ako ang tinatanggihan niya…

siya pala ang nakikipaglaban sa sarili niyang takot.

Hindi naging instant ang lahat.

Ayokong gawing fairy tale ang sumunod na mga buwan dahil hindi naman.

Nagpakonsulta siya.

Nagkaroon ng follow-up examinations.

At para sa takot at anxiety na matagal niyang kinikimkim, pumayag siyang humingi ng professional help.

May araw na okay siya.

May araw na hindi.

May pagkakataon ding ako naman ang napagod.

Minsan nag-away kami dahil akala niya galit ako kahit tahimik lang ako.

Minsan ako naman ang nag-assume na umiiwas siya ulit.

Pero may isang bagay na nagbago.

Nagsasalita na kami.

Hindi na kami nanghuhula.

“Hindi ako okay ngayon.”

“Okay. Gusto mong mapag-isa?”

“Hindi. Tabi ka lang.”

Minsan ganoon lang.

Tabi.

Walang pressure.

Walang deadline kung kailan kami dapat maging “normal.”

At unti-unti…

may mga bagay na kusang bumalik.

Isang gabi, ilang buwan pagkatapos ng pag-amin niya, nanonood kami ng pelikula.

Hindi ko na maalala kung anong movie.

Basta pangit.

“Ang corny,” reklamo ko.

“Pinili mo ‘yan.”

“Ikaw kaya.”

“Ikaw kaya.”

Nag-asaran kami hanggang sa napansin kong nakatitig siya sa akin.

“Ano?”

“Wala.”

“Bakit?”

Ngumiti siya.

Yung dimples.

“Naalala ko lang yung una nating videocall.”

“Bakit?”

“Ganyan ka rin.”

“Gaano?”

“Madaldal.”

Hinampas ko siya ng unan.

Tumawa siya.

At pagkatapos…

siya ang unang lumapit.

Walang malaking eksena.

Walang background music.

Walang dramatic na ulan.

Hinalikan niya lang ako.

At sa pagkakataong iyon, hindi siya umatras.

Hindi ko rin siya minadali.

Ang mahalaga sa akin noon ay hindi kung ano ang mangyayari pagkatapos.

Ang mahalaga—

hindi na siya natatakot na sabihin sa akin kapag natatakot siya.

Lumipas ang isang taon.

Bumalik siya sa barko.

Mahirap.

Pero mas iba na kami ngayon.

Mas malinaw.

Mas totoo.

Kapag may problema, pinag-uusapan.

Kapag may takot, sinasabi.

At noong sumunod niyang bakasyon, may kakaiba akong napansin sa sarili ko.

Lagi akong inaantok.

Ayaw ko sa amoy ng pritong isda.

At isang umaga, habang nagsisipilyo, bigla akong napahinto.

“Jake.”

Nasa kusina siya.

“Ano?”

“Anong date ngayon?”

Sinabi niya.

Binilang ko sa isip.

Isa.

Dalawa.

Tatlo.

Napatingin ako sa salamin.

Hindi.

Baka stress lang.

Bumili ako ng test nang hindi niya alam.

Kinabukasan, alas-singko ng umaga, nasa banyo ako.

Nakaupo sa gilid ng bathtub.

Nanginginig.

Hindi ko alam kung ilang beses kong tiningnan.

Dalawang guhit.

Napahawak ako sa bibig.

Hindi ako agad umiyak.

Parang hindi gumana utak ko.

Lumabas ako ng banyo.

Tulog pa si Jake.

Umupo ako sa tabi niya.

“Love.”

“Hm…”

“Gising.”

“Five minutes…”

“Jake.”

“Ano ba…”

Binuksan niya ang mata.

Iniabot ko sa kaniya ang test.

Tinitigan niya.

Tumingin sa akin.

Bumalik ang tingin sa test.

“Jane…”

“Oo.”